Firma Kredi Derecelendirme Metodolojisi

B. KALİTATİF ve KANTİTATİF ANALİZ

1. Ülke Riski
Ülke riski incelenirken politik, sosyal ve ekonomik göstergeler dikkate alınır.

a) Politik Göstergeler
İktidar Partisinin Programı ve iktidarda kalabilme süresi,
- Siyasi Partiler Yasası ve Durumu,
- Halkın Beklentileri ve gerçekleşme durumu,
- İdeolojik grupların durumu,
- Kanun düzeni ve geleceği,
- Bürokrasi,
- Dış ilişkiler (Uluslar arası entegrasyon, komşularla ilişkiler, uluslar arası kuruluşlarla ilişkiler, dış siyasi güçlerin etkisi, ülkenin stratejik konumu)

b) Sosyal Göstergeler
- Nüfus artışı, dağılımı, yoğunluğu, homojenliği
- Kişi başına gelir, servet dağılımı
- İşsizlik oranı,
- Sosyal güvenlik sistemleri

c) Ekonomik göstergeler
- İç/Dış/Toplam Borç Yükleri
- Ödemeler Dengesi, Döviz Rezervleri, Ödemeler dengesi esnekliği,
- Ekonomi Yönetimi (Para ve Maliye Politikaları)
- Ekonominin geleceği ( Enerji kaynakları, Maden Kaynakları, İhracatın geleceği)

2. Sektör Riski
Yerel ve uluslar arası alandaki sektörel rekabet durumu, sermaye yoğunluğu, konjonktürel dalgalanmalara açık ve duyarlılık derecesi, sektöre giriş koşul ve kolaylıkları, sektörün ekonomideki önemi, sektörel yasal düzenlemeler, teknolojik seviye, maliyet faktörleri, sektördeki gelişmelerin şirkete olan etkileri gibi şirketlerin faaliyette bulundukları sektör grubuna ait temel veriler, not oluşturulmasında dikkate alınmaktadır.

3. Şubjektif Kredi Değerliliği-Faaliyet Durumu
Faaliyet gösterilen ortamda meydana gelebilecek yasal, sosyal, demografik ve teknolojik değişkenleri incelenerek ve bunların yaratacağı fırsatlar ile riskleri ortaya çıkarılmaya çalışılır.
Şirket faaliyetlerinin coğrafi anlamda çeşitliliği sektörel büyüme, eğilimi, Rekabet gücünü etkileyebilecek ya da koruyabilecek planları, Birleşme veya satın alma kararları, Sektör genelindeki kapasitenin kullanım oranı, Yaşanması muhtemel fiyat rekabetinden şirketin etkilenebilirliği, Şirket yaşam sürecinde geldiği safha, Ürün ve hizmetleri ile ilgili piyasa doygunluk oranı ve göstergeleri, Kapasite artırımı ve yeni yatırımlara olan ihtiyaçlar ve bu ihtiyaçları karşılayabilecek özkaynak girişi/arışı olasılıkları incelenecek ve değerlendirilecek durumlardır.

4. Subjektif Kredi Değerliliği - Pazar Durumu
Ürün, fiyat, teknoloji ve diğer alanlarda yaşanacak rekabetçi baskılara olan dayanıklılığı, pazar payı, ürün/hizmet hakimiyeti, şirket etkinliğini sağlayan avantajlar veya bu etkinliği bozabilen dezavantajlar, ürün çeşitliliği, şube-tedarikçi, pazarlama-satış ağları gibi unsurlar öne çıkartılarak pazar durumu analiz edilir.

5. Subjektif Kredi Değerliliği, Ortaklar, Üst Yönetim
Şirtketlerin izlenen startejisi, vizyon belirlemeleri, kısa uzun vadeli şirket hedefleri, tespit edilen risk tolera seviyeleri, fonlama yaklaşımları, geçmiş finansal sonuçların gelişim trendi, girişkenlik-muhafazakarlık düzeyleri, yönetim anlayışları, personel politikaları, iş deneyimleri, moraliteleri, firma geleceğine yönelik planları, organizasyon ve işletme üzerindeki kontrol ve izleme güçleri gibi kriterler üst yönetim, değerlendirmelerinde önemli hususlardır.

6. Subjektif kredi değerliliği, firmanın faaliyette bulunduğu yıl sayısı ve aynı adreste faaliyet süresi
Firmaların faaliyet sürelerinin kısalığı ve aynı adreste yeni olmaları belirsizlik katsayısını artırdığı, dolayısıyla daha çok riskli olduğu düşünülmektedir.

7. Subjektif Kredi Değerliliği, Muhasebe Standartları

Şirketlerin finansal raporlarının bağımsız denetimden geçmiş olması gerekir. Şirketlerin mali tablolarının denetimi rating kapsamına girmemekle beraber, muhasebe politikaları ve usulleri incelenip bunların şirket performansına etkileri ve performansı ne ölçüde doğru yansıttığı değerlendirilmektedir.

Değerleme / reeskont politikaları, stoklama / fiyatlandırma politikaları, yeniden değerleme ve amortisman politikaları, gelir ve gider kayıt işlemleri, rezerv fonu tahsis politikaları, kıdem karşılıkları, özel maliyetler, aktifleştirilmiş giderler, şerefiye, bilanço dışı yükümlülükler, kar dağıtımı gibi konsolidasyon esaslarına ilişkin gerekli düzeltme işlemleri sektördeki diğer firmalarla karşılaştırma yapmak amacıyla yapılmaktadır. Aynı amaç doğrultusunda, şirketlerin finansal sonuçlarına uluslararası muhasebe standartları uygulanıp, çeşitli farklılıklara ve gelişen etkilere göre karşılaştırmalar yapmak amacıyla gerekli kantitatif analizler gerçekleştirilmektedir.

8. Kantitatif Analizler

Analizin temeli, şirketlerin nakit yaratma kabiliyeti, elde edilen gelir yapısı ve kaynakların verimli kullanımının değerlendirilmesidir. Reel sektör şirketlerinde nakit akışına ilişkin oranlar, finans sektöründe ise sermaye yeterliliğine ilişkin oranlar ön planda yer almaktadır. Şirket faaliyetlerinden sağlanan nakit akışı ve karlılık pozisyonları ile gelecekteki borç geri ödemelerinin ve faaliyetlerin finanse edilme biçimi en önemli belirleyici unsurlar olarak değerlendirilmektedir. Borç yapısına ilişkin analizlerde, toplam borçlar ile şirketin konsolide olmayan borçları, varlığa dayalı menkul kıymetler aracılığıyla sağlanan kaynaklar ile diğer tüm bilanço dışı yükümlülükler dikkate alınmaktadır.

Bir firmanın finansal gücünü belirlemek için; bir yandan mali yapı, likidite, varlık kalitesi ve ülkenin karakteristiği olan diğer faktörler göz önünde bulundurularak mali fon yaratma riskinin incelenmesi, diğer yandan faaliyet ortamı, sektör özellikleri ve hissedar / yönetim durumlarına odaklanılarak firmanın nakit akışlarına odaklanılmaktadır.

Bu süreç ile birlikte firmanın finansal anlamda başarısızlık olasılığının hesaplanması aşağıdaki beş temel adım üzerinden gerçekleştirilmektedir:

1. Nakit akışı analizi (Mevcut ve gelecekteki nakit akışı)

2. Doğru ve kapsamlı risk analizi (Operasyonel ve finansal riskler)

3. Yönetimin güç kapasitesi ve değişikliklere uyum sağlama yeteneği

4. Küresel etkiler, Ülke riski, Sektör riski

5. Tahmin senaryoları (En az üç yıl)

Finansal risklerin değerlendirilmesinde aşağıdaki oranlar potansiyel oranlardır ve önem dereceleri ve kullanımları sektör ve firma yapılarına göre değişebilir.